Bu öyküyü, zeytin ağacının sessiz çığlığını duyduğum bir anda yazdım. Kaz Dağlarının kadim yamaçlarında, Ege’nin ve Marmara’nın kucaklaştığı o bereketli topraklarda, “Zeytin Yasası” denen bir kararın gölgesi düştüğünde, yüreğimde bir sızı hissettim: “Zeytinliklerin madencilik faaliyetlerine açılması…” Zeytin ağacı, yalnızca bir ağaç değil; barışın, rahmetin, insanlığın tarihine kök salmış bir semboldü. Onun kolları kesildiğinde, sırf toprak değil, insanlığın umudu da yaralanıyordu. Bu kıssa, Ayşe Nine’nin hayaliyle, Athena’nın mirasıyla ve Kaz Dağlarının direnişiyle doğdu; zeytin kolunun kırılgan fakat kararlı müziğini, dünyayı kurtaracak bir umut olarak anlatmak için yazdım. Buyrun hikayeme!
Bir varmış bir yokmuş, Develer tellal, Pireler berber iken, ben dedemin beşiğini Tıngır mıngır sallar iken Hop dedim Dedemi uçurdum, Kafdağı’ndan aşırdım.
Vaktiyle, Kaz Dağlarının eteklerinde, Ege’nin zeytin kokulu yamaçlarıyla Marmara’nın serin rüzgârlarının buluştuğu bir diyar varmış. Burada zeytin ağaçları, toprağın kalbine kök salmış bilge ruhlar üzere yükselir, kolları barışın fısıltılarını gökyüzüne taşırdı. Her yaprak, bir umut mırıldanır; her meyve, rahmetin muştusunu verirdi. Lakin bu kıssa, o kutsal ağaçların gölgesinin solmaya yüz tuttuğu, insanların “Zeytin Yasası” dedikleri bir kararla toprağın müziğini susturmaya yeltendiği bir çağda, Kaz Dağlarının yüreğinde geçer. Bu, son zeytin kısmının dünyayı kurtarmak için yankılanan müziğinin kıssasıdır.
Kaz Dağlarının kuytu bir köyünde, Edremit’in zeytinliklerle çevrili Çamlıbel mahallesinde, Ayşe Nine diye bilinen bir bayan yaşarmış. Saçları zeytin yaprakları üzere gümüşi, gözleri Marmara’nın dalgalarında gizli sırları taşırdı. Ayşe Nine, her şafakta uyanır, zeytinliklere yürür, ağaçların gövdelerine dokunur ve onlara türküler söylermiş. “Sizler barışın bekçilerisiniz,” sıkıntısı, “siz olmazsanız, Kaz Dağları susar, dünya susar.” Köyün çocukları etrafına toplanır, onun ağzından zeytin ağaçlarının Athena’nın armağanı olduğunu, Poseidon’un öfkesine karşı toprağın kalkanı olduğunu dinlerdi. Fakat bir sabah, zeytinliklerin kenarında bir sessizlik çökmüş. Yapraklar titrememiş, kısımlar fısıldamamış. Toprak, güya bir yara üzere kan ağlıyormuş.
Ayşe Nine, o gün Çanakkale’nin Bayramiç pazarına inmiş. Köylüler telaş içinde konuşuyordu. “Zeytin Yasası,” diyorlardı, “Kaz Dağlarını madenlere açacaklar. Zeytinlikler kesilecek, taş ocakları kurulacak.” Ayşe Nine’nin yüreği sıkışmış. “Bu ağaçlar yalnızca odun değil,” diye haykırmış, “bu ağaçlar Kaz Dağlarının ruhu! Bunu nasıl göremezsiniz?” Lakin köyün birden fazla, madenlerin getireceği paranın hayaliyle gözleri kör olmuş, susturmuş onu. O gece, Ayşe Nine, zeytinliklerin ortasında, Kaz Dağlarının gölgesinde diz çökmüş, gökyüzüne bakmış. “Athena,” diye fısıldamış, “bize yol göster.”
Rüyasında, Athena belirmiş. Zeytin kolundan tacı başında, gözleri İda Dağı’nın doruklarında parlıyormuş. “Ayşe,” demiş, “insanlar benim armağanımı unutuyor. Zeytin Yasası, Kaz Dağlarının ruhunu zehirleyecek bir lanet. Şayet son zeytin ağacı da düşerse, dünya barışını kaybeder. Toprak öfkelenir, Marmara’nın dalgaları taşar, Ege’nin rüzgârı ağlar. Sana bir misyon veriyorum: Son zeytin kısmını bul ve onu koru. O kısım, dünyayı tekrar uyandırabilir.” Ayşe Nine, hayalin yüküyle uyanmış. Elinde bir sepet, yüreğinde bir umut, yola koyulmuş.
İlk durağı, Kaz Dağlarının eteklerindeki Küçükkuyu olmuş.
Zeytinliklerin ortasında dolaşmış, fakat her yerde tıpkı görünüm: kesilmiş ağaçlar, köklerinden sökülmüş gövdeler, maden ocaklarının açtığı yaralar. Burhaniye’den Ayvalık’a, zeytinliklerin izini sürmüş. Beşerler, zeytinliklerin yerine taş yığınları koyuyor, rahmetin yerine açgözlülüğü seçiyordu. Ayşe Nine, bir gün Ezine’nin Geyikli köyünde, zeytin kokulu bir dorukta, genç bir zeytinciyle karşılaşmış. İsmi Mehmet’miş. “Ayşe Nine,” demiş genç adam, “neden bu kadar sıkıntılısın?” Ayşe Nine, ona zeytin ağaçlarının kıssasını anlatmış. Athena’nın ikramını, Poseidon’un öfkesini, zeytin kolunun barışı nasıl taşıdığını. Mehmet’in gözleri parlamış. “Benimle gel,” demiş, “sana bir şey göstereceğim.”
Mehmet, Ayşe Nine’yi Kaz Dağlarının derinliklerinde, Adatepe’nin uçurum kenarında bir kayalığa götürmüş. Orada, rüzgârın hırpaladığı bir sırtta, tek bir zeytin ağacı duruyormuş. Kolları zayıf, yaprakları solgun, ancak hâlâ direnen bir ağaç. “Bu ağaç,” demiş Mehmet, “babamın dedesinden beri burada. Madenciler buraya ulaşamadı, güya ağaç kendini koruyor.” Ayşe Nine, ağaca dokunmuş. Gövdesinde bir titreşim hissetmiş, güya ağaç ona fısıldıyormuş: “Beni koru.” O an, Ayşe Nine’nin yüreği karar vermiş. “Bu ağaç,” demiş, “Athena’nın son ikramı. Kaz Dağlarının son umudu. Onu kurtaracağız.”
Ama o gece, denizlerin öfkeli ilahı Poseidon uyanmış. Bir vakitler Athena’ya yenildiği o yarışın acısı hâlâ yüreğindeymiş. Atina’nın zeytinle taçlanmış zaferi, onun gururunu incitmiş, Marmara’nın dalgalarını daha hırçın kılmıştı. İnsanların Kaz Dağlarının zeytinliklerini talan ettiğini görünce, kahkahalarla gülmüş. “İşte,” demiş, “insanlar kendi elleriyle Athena’nın mirasını yok ediyor. Artık sıra bende!” Tridentini toprağa vurmuş, Marmara’nın dalgaları yükselmiş, Ege’nin kıyıları sarsılmış. Kaz Dağlarının yamaçlarında toprak inlemeye başlamış, zeytinlikler bir bir devriliyormuş.
Ayşe Nine ve Mehmet, zeytin ağacının başında nöbet tutuyordu. Dalgalar, Adatepe’nin kayalıklarını yutmak için yükseliyor, rüzgâr uluyordu. “Ayşe Nine,” demiş Mehmet, dehşetle, “bu ağaç nasıl kurtaracak dünyayı?” Ayşe Nine, ona dönmüş, gözleri Kaz Dağlarının kararlılığıyla parlıyormuş. “İnancımızla,” demiş. “Zeytin ağacı, yalnızca bir ağaç değil. O, Kaz Dağlarının barışı, Ege’nin rahmeti, Marmara’nın umudu. Onu korursak, dünya da kurtulur.”
O sırada, Çamlıbel’den, Geyikli’den, Ayvalık’tan köylüler gelmeye başlamış. Maden ocaklarının toprağı zehirlediğini, derelerin kirlendiğini, ekinlerin öldüğünü görmüşlerdi. Bir bayan, gözleri yaşlı, öne çıkmış. “Ayşe Nine,” demiş, “bizi affet. Zeytinlikleri sattık, paraya kandık. Ancak artık anladık: Onlar olmadan Kaz Dağları da, biz de yokuz.” Ayşe Nine, gülümsemiş. “Geç değil,” demiş. “Bu ağacı kurtaralım, sonra yeni fidanlar dikelim. Toprak affeder, kâfi ki biz unutmayalım.”
Poseidon’un öfkesi büyüyordu. Marmara’nın dalgaları, Kaz Dağlarını yutmak için yükselmiş.
Ege’nin rüzgârları, zeytin ağacının kollarını koparmak için uluyordu. Tam o anda, gökyüzünde bir ışık belirmiş. Athena, zeytin kolundan tacıyla, Kaz Dağlarının tepesine inmiş. “Ayşe,” demiş, “sen ve bu beşerler, zeytin barışımı hatırladınız. Bu ağaç, son umut değil, yeni bir başlangıç.” Athena, elindeki zeytin kısmını toprağa dikmiş. Bir mucize olmuş: Solgun ağaç canlanmış, yaprakları Kaz Dağlarının yeşiliyle parlamış, kolları gökyüzüne uzanmış. Toprak uyanmış, dereler tekrar çağlamaya başlamış. Marmara’nın dalgaları geri çekilmiş, Poseidon’un öfkesi bir anlığına susmuş.
Ayşe Nine, o günden sonra Kaz Dağlarının köylerini dolaşmış. Mehmet ve köylüler, onunla zeytin fidanları dikmiş. Edremit’ten Küçükkuyu’ya, Burhaniye’den Ayvalık’a, her fidan bir öyküyle toprağa emanet edilmiş: barışın kıssası, rahmetin öyküsü, Kaz Dağlarının umudu. “Zeytin kısmını unutmayın,” dermiş Ayşe Nine, “çünkü o kol kırılırsa, dünya da kırılır.” Beşerler dinlemiş, utanmış, elleriyle toprağı okşayarak yeni zeytinlikler yaratmış. Poseidon’un öfkesi diner mi, bilinmez; fakat zeytin ağaçları yine müzik söylemeye başladığında, Kaz Dağları bir sefer daha barışa sarılmış.
Yıllar sonra, Kaz Dağlarının eteklerinde, bir zeytin ağacının gölgesinde bir çocuk dedesine sormuş: “Dede, bu ağaçlar neden bu kadar değerli?”
Dede, gülümsemiş, eline bir zeytin kolu uzatmış. “Bak yavrum,” demiş, “bu kısım, Ayşe Nine’nin düşü. Bu kol, Athena’nın armağanı. Bu kol, Kaz Dağlarının müziği. Onu korursan, dünyayı korursun.”
Ve derler ki, hâlâ Kaz Dağlarının her yamacında, zeytin vakti rüzgârda Ayşe Nine’nin türküsü duyulur:
Zeytin kısmı elinde, rüzgârla söyleşir,
Ayşe Nine, Kaz Dağında umut yeşertir.
Toprağın kalbinde barış, kısmında düş,
Onun gözü zeytin zeytin, dünya gülüş.
#ZeytinimeDokunma
X
Bu makalede öne sürülen fikir ve yaklaşımlar büsbütün muharrirlerinin özgün fikirleridir ve Onedio’nun editöryal siyasetini yansıtmayabilir. ©Onedio
